Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği YKB Atilla ŞAHİN’in Makalesi – PEM BÖLGESEL KONVANSİYON SİSTEMİ REVİZE KURALLARI AÇISINDAN İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ
1️⃣ Genel Çerçeve – Neden Önemli?
📌 12 Aralık 2024 tarihli PEM Ortak Komitesi 2/2024 sayılı Kararı ile
Eski PEM kuralları + Revize PEM kuralları birlikte uygulanıyordu.
⏰ Bu paralel uygulama 31 Aralık 2025’te sona eriyor.
👉 1 Ocak 2026 itibarıyla:
- PEM bölgesinde tek ve yeknesak bir kümülasyon sistemi olmayacak
- Ülkelerin revize kuralları onaylayıp onaylamamasına göre farklı kümülasyon bölgeleri oluşacak
- Bu durum gümrük vergisi + İlave Gümrük Vergisi (İGV) açısından kritik riskler doğuruyor
2️⃣ Yeni Yapı: Bölge R – Bölge C Ayrımı
Revize sistemde ülkeler iki gruba ayrılıyor:
🟢 Bölge R
- Revize PEM kurallarını uygulayan ve onaylayan ülkeler
- Geniş kümülasyon ve esnek menşe imkânları var
🔵 Bölge C
- 2012 PEM Konvansiyonu veya daha eski ikili menşe protokollerinde kalan ülkeler
- Sınırlı kümülasyon, çoğunlukla yalnızca ikili
📌 Tercihli tarife ve İGV muafiyeti uygulanırken bu ayrımın mutlaka dikkate alınması gerekiyor
3️⃣ Revize PEM Kurallarının Eski Sisteme Göre Temel Farkları
⚙️ Yapısal Değişiklikler
✅ Tam kümülasyon mümkün
❌ Tekstil hariç geri ödeme / muafiyet yasağı (TEV) kaldırıldı
❌ EUR-MED / EUR-MED menşe beyanları kaldırıldı
📐 Tolerans ve Esneklik
Tarım ürünlerinde: %15 ağırlık toleransı
Diğer ürünlerde: %15 değer/miktar toleransı
EK-II Liste Kuralları birçok üründe daha esnek hale getirildi
➡️ Revize kurallar, üreticiler için daha fazla menşe kazanma opsiyonu sunuyor
📐 Tolerans ve Esneklik
- Tarım ürünlerinde: %15 ağırlık toleransı
- Diğer ürünlerde: %15 değer/miktar toleransı
- EK-II Liste Kuralları birçok üründe daha esnek hale getirildi
➡️ Revize kurallar, üreticiler için daha fazla menşe kazanma opsiyonu sunuyor
4️⃣ Kritik Risk: Revize Kuralları Uygulamayan Ülkeler
🚨 Revize kuralları uygulamayan ülkeler menşeli ürünler:
- AB üzerinden
- veya başka bir STA ülkesi üzerinden
➡️ Gelse bile:
- Tercihli tarife
- Gümrük vergisi muafiyeti
- İGV muafiyeti
❌ Uygulanmayabilir
📌 Bu nedenle Menşe Kontrol Tablosu’nun ivedilikle güncellenmesi gerektiği vurgulanıyor
5️⃣ 1 Ocak 2026 Sonrası: Akdeniz & Batı Balkanlar
🌍 Etkilenen Ülkeler
- Akdeniz: Fas, Tunus, Mısır
- Batı Balkanlar: Arnavutluk, Bosna-Hersek, Sırbistan, K. Makedonya, Kosova, Karadağ
📌 Bu ülkelerle ticaret:
- Sadece ikili kümülasyon üzerinden yürütülebilecek
- Ta ki revize protokoller onaylanana kadar
6️⃣ AB – EFTA – Türkiye Özel Durumları (İGV Açısından)
🟢 AB–EFTA–Türkiye
- Revize kurallar geçerli
- A.TR + geçerli tedarikçi beyanı varsa → İGV muafiyeti mümkün
- Ancak tam kümülasyon tedarikçi beyanları ile klasik beyanlar karıştırılmamalı
🟡 AB Üzerinden Gelen Balkan / Akdeniz Menşeli Ürünler
• 1.1.2026 sonrası:
• A.TR geçerli olsa bile
• İGV tahsil edilir
• Çünkü çapraz kümülasyon sona eriyor
7️⃣ EUR.1 Ne Zaman Hâlâ İşe Yarar?
✔️ Akdeniz ve Batı Balkan ülkelerinden:
- Doğrudan
- İkili kümülasyon kurallarına uygun
- EUR.1 eşliğinde
➡️ Gelen ürünlerde:
- GV + İGV muafiyeti uygulanabilir
📌 Ama AB/EFTA üzerinden dolaylı gelenlerde bu koruma yoktur
8️⃣ Geleceğe Dair Kapı Açık Noktalar
- Fas–AB–Türkiye arasında revize protokoller tamamlanırsa:
- Aynı durum diğer PEM ülkeleri için de geçerli olabilir
- Tüm gelişmeler Ticaret Bakanlığı duyurularına bağlıdır
9️⃣ Sonuç – Operasyonel Uyarı
🔴 1 Ocak 2026 sonrası en büyük riskler:
- Yanlış kümülasyon varsayımı
- Geçersiz tedarikçi beyanı
- A.TR’ye aşırı güven
- İGV’nin “otomatik muaf” sanılması
🟢 Öneri:
- Menşe matrisi bazlı kontrol
- Ülke–ürün–kural eşleşmesi
- Gümrük müşaviri + menşe uzmanı birlikte değerlendirme
Kaynak:
